काठमाडौँ — दुर्गम जिल्लामा दूध संकलन गर्न नजाने डेरी उद्योगीले भारतबाट दूध ल्याउन फेरि ‘लबिइङ’ थालेका छन् । बजारमा दूध अभाव भएको दाबी गर्दै उनीहरूले दुग्ध विकास बोर्डको सहारामा भारतबाट आयात गर्न ‘लबिइङ’ सुरु गरेका हुन् । उद्योगीहरूकै इसारामा बोर्डले आयात गर्नुपर्ने राय कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयमा पठाइसकेको छ । दूध आयातमा केन्द्रीय दुग्ध सहकारी संघको असहमति हुँदाहुँदै बोर्डले आयात खुलाउन राय दिएको हो ।
‘दूधको आपूर्ति अवस्थाबारे दुई साताअघि बोर्ड बैठक बस्यो, केन्द्रीय दुग्ध सहकारी संघले आयात गर्न नहुने पक्षमा अडान राख्यो । आपूर्तिको अवस्था सहज बनाउन दुर्गममा बजार खोज्नुपर्नेमा संघले जोड दियो,’ छलफलमा सहभागी एक अधिकारीले भने, ‘डेरी उद्योगीहरूले भने दूधको अभाव देखाउँदै आयात गर्नुपर्नेमै जोड दिए । उनीहरूले दिनकै १ लाख ५० हजार लिटर आयात गर्नुपर्ने माग गरे । उद्योगीकै मागलाई बोर्डले आफ्नो राय मानेर मन्त्रालयमा पेस गरेको छ ।’
दूध आयात गर्दा किसानलाई मर्का पर्ने र मिल्क होलिडेको अवस्था आउने भन्दै संघले ज्ञापनपत्रसमेत बुझाएको छ । तर पनि सुनुवाइ नभएको संघका महासचिव रामप्रसाद आचार्यले बताए । ‘तत्कालीन कृषिमन्त्री चक्रपाणि खनाल ९बलदेव० ले झोल दूध आयात रोकिदिएपछि किसानलाई केही राहत भएको थियो । मिल्क होलिडे रोकिएको थियो, अभावकै बहानामा गत वर्ष पनि आयात खुला गरियो,’ आचार्यले भने, ‘अहिले फेरि आयात खुलाउने चलखेल भएको छ ।’
तुलनात्मक रूपमा भारतबाट आयातित दूध र दुग्ध पदार्थ सस्तो पर्छ । त्यही भएर उद्योगीहरूले आयातमै जोड गरेको संघको दाबी छ । ‘एक त डेरी उद्योगीले सुगममा मात्रै दूध संकलन गर्छन्, दुर्गममा जानै चाहँदैनन्,’ आचार्यले भने, ‘किसानलाई व्यावसायिक बनाउनुको साटो आफ्नो स्वार्थअनुकूल सस्तोमा आयात गरेर महँगोमा बेच्न खोजिएको हो । यसले यहाँका किसानलाई समस्या पार्छ ।’
कृषक समूह महासंघ नेपालका संस्थापक अध्यक्ष उद्धव अधिकारीको भनाइ पनि उस्तै छ । बजारमा दूध अभाव नै भए पनि आयात मात्रै विकल्प नभएको उनले बताए । दूध संकलन गर्न डेरी उद्योगीहरू दुर्गम क्षेत्रमा पनि जानुपर्नेमा उनको जोड छ । ‘उदयपुर, ओखलढुंगालगायत जिल्लाका किसानले दूध बेच्न बजार पाएका छैनन् । तर काठमाडौंलगायत सहरमा अभावको बहाना बनाइँदै छ । उद्योगीहरू सहर मात्रै केन्द्रित हुँदा समस्या भयो,’ उनले भने । करिब ६८ प्रतिशत पहाडी भूभागमा डेरीहरू दूध संकलन गर्न जान इच्छुक नभएको उनको दाबी छ । भारतबाट दूध आयात भए किसानको मनोबल घट्ने उनी बताउँछन् । सरकारले उत्पादन बढाउन पहल गर्नुपर्ने र पहाडसम्म दूध संकलन गर्न सहज वातावरण बनाइदिनुपर्ने पनि महासंघले जनाएको छ । ‘आयात समाधान होइन, मुलुकमा ३० लाख परिवारमा पशुपालन भइरहेको छ । सरकारले उत्पादनलाई बजारसम्म ल्याउने वातावरण बनाइदिनुपर्यो,’ महासंघ अध्यक्ष अधिकारीले भने ।
साभार:https://ekantipur.com/business/2023/05/07/168342839830863911.html?fbclid=IwAR1t8H3LYaWzHcEzbjbXeP5CwyxPizN-hXEVeKGUPT8E2weBPUOwEgwVQgs
कान्तिपुर
प्रतिक्रिया